Ne Parkun
Perkujtimor te Holokaustit
(Holocaust
Memorial
Park) ne
Brooklyn,
New
York, u nderua akti
i Shqiperise, si shpetimtare e hebrenjve gjate Luftes se Dyte
Boterore.
"Kjo
gje nuk duhet harruar kurre!!! : "Te Kujtojme Besen e Shqiptareve dhe
Holokaustin e Hebrenjeve"
Nga BEQIR SINA, Nju
Jork
Diplomati shqiptar z
Apostoli : “ ndjehem krenar dhe i nderuar qe perfaqesoj qeverine shqiptare ne
kete dite perkujtimore ku po u behet homazh perpjekjeve te popullit shqiptar qe
u mundua ne ato kohera te veshtira te shpetoje jetet e qindra familjesh
hebreje.”
Sheepshead Bay - Brooklyn (NY) :
Analiste, politikane, studiues, historian te ndryshem vazhdimisht i kane
meshuar kesaj teze se:" Nuk eshte shume i njohur fakti, por, eshte e
dokumentuar mjaft mire, qe Shqiperia, shpetoi te gjithe hebrenjte e saj e
gjithashtu te gjithe hebrenjte qe kekuan strehim e mbrojtje ne Shqiperi" Nje
ngjarje e rendesishme u zhvillua ne nje lagje emigratesh ne Nju Jork,
populluar jashte mase me hebrenje - Bruklin. Aty ku sot, jetojne
dhe nje numer i madh emigratesh, shqiptare, iu dedikua faktit te sipercituar.
Nen patronatin e presidentit te shettit te Izraelit, zotit Moshe Katsav, i cili,
kishte derguar edhe nje pershendetje, kete te diele, 23 prill, ne Parkun
Perkujtimor te Holokaustit (Holocaust
Memorial
Park) ne
Brooklyn,
New
York, u nderua akti
i Shqiperise, si shpetimtare e hebrenjve gjate Luftes se Dyte Boterore. Kjo, u
be ne saj te nje ceremonie te rastit, ku u kenduan kenge izraelite,
dhe u mbajten fjalime komemorative, si dhe u vendose nje gur
mermeri perkujtimor, "krah per krah" me 190- gureve
e tjere, me nje mbishkrim ku citohet shembulli i Shqiperise. Ky
monument, i pari i tille ne
New
York, e ndoshta edhe ne
SHBA, eshte siguruar pas nje fushate te palodhur tetevjeçare te nje mikut
te shqiptareve, gazetarit Jack Goldfarb.
"Eshte
teper pergezuese, qe ne po shprehim mirenjohjen tone, per ate
ç'ka kryen nje gjysme shekulli me pare shqiptaret ndaj ne hebrenjeve,
tha miku i shqiptareve, gazetari Jack Goldfarb. Kjo gje nuk
duhet harruar kurre!" " t’ju informoj ju qe shqiptaret, kryen vepra
te tilla fisnike gjate luftes se Dyte Boterore, qe populli shqiptar
i shpetoi te gjithe hebrenjte, e saj e gjithashtu te gjithe hebrenjte qe
kerkuan strehim e mbrojtje ne Shqiperi, pasi u larguan nga vendet ballkanike
fqinje (si Serbia, Kroacia, Bosnja e Greqia), ku holokosti ishte i pameshirshem,
tha ne fjalen e tij Goldfard. I cili, ka bere nje pune te madhe hulumtuese e
kerkuse rreth ketij akti te veçante te popullit shqiptar.
23 - prilli
Dita e Hebrenjeve, ku mbare bota kujton mbi 6- milion njerez te pafajeshem qe u
shfarrosen ne kampet e perqendrimit nga nazistet, nje tragjedi masive, kjo,
qe ka hyre ne histori me emrin Holokuasti. Perball kesaj tragjedie , per here te
pare ne Amerike, lartesohet edhe me shume akti njerezore shqiptar. Ai akt qe per
fat te keq, rregjimi komunist eneverian, e beri qe ky akt - fakt historik te
zhytej ne harrese. "Shqiperia, tha miku i shqiptareve, gazetari
Jack Goldfarb, eshte nje vend i vogel si siperfaqe, por nje vend i madh dhe
i pasur me tradita e histori, bujari e krenari." "Eshte i vetmi vend ne
Bote, u tha ai te pranishemeve, qe gjate okupimit nazi-fashiste
shpetoje e mori nen mbrotje çdo hebre. Asnje hebre gjate luftes se Dyte
Boterore, nuk ju dorzuar nazisteve, asnje hebre nuk vdiq ose u vra ne Shqiperi.
Populli shqipertar i mbrojti hebrenjet, sipas kodit te tyre moral, i cili
quhet ne shqip "Besa". Çka sipas ketij kodi moral - ai qe te hyne ne shtepi, dhe
te kerkon ndihme duhet t'i japesh besen. Nje zakon ky , qe i karakterizon edhe
sot, shqiptaret dhe eshte i vetmi ne Bote."
Jack Goldfarb
nuk la pa permendur edhe faktin se :"Vetem para 15- vjeteve kur edhe ra
komunismi ne Shqiperi, u gjeten deshmite, te cilet tregojne se shqiptaret i
kishin ndihmuar hebrenjet, duke u dhene atyre te drejta te barabarta me vet
shqiptaret, dhe indetifikuar ata si shqiptar. Sot, ne po ia kthejme kete ndere e
respekt popullit shqiptar, duke vendosur ne Parkun Perkujtimor te
Holokaustit (Holocaust
Memorial
Park) pllaken
perkutimore qe e perjeteson aktin e shqiptareve, te shqiptareve te Nene
Terzes".
(box)
Nje rendesi te madhe i kishte kushtuar
kesaj dite edhe Qeveria e Tiranes. Ne emer te Qeverise se Shqiperise
pershendetja ne ceremoni u percoll nga sekretari i dyte i Misionit te
Perhereshem te Shqiperise ne OKB- diplomati i ri z. Andrea
Apostoli.
Zonja dhe zoterinj,
Jemi mbledhur ketu, ne Parkun Perkujtimor te
Holokaustit ne diten e 27 te Nishanit per te kujtuar ata qe vdiqen e ata qe
mbijetuan, per te kujtuar me dhimbje dhe keqardhje ato kohera te tmerrshme te
historise sone njerezore. Une ndjehem thellesisht i nderuar dhe i respektuar qe
jam ftuar ketu per te ndare kujtesen dhe ndjenjat tona me te thella. Sot, te
gjithe ne kemi mundesine jo vetem te kujtojme ata miliona vete qe humben jeten
por edhe te degjojme dhe
te mesojme nga ata qe mbijetuan. Deshmite e gjalla
te pasojave tmerruese qe mund te sjellin paragjykimi, urrejtja dhe çnjerezorja.
Une gjithashtu ndjehem krenar dhe i nderuar qe perfaqesoj qeverine shqiptare ne
kete dite perkujtimore ku po u behet homazh perpjekjeve te popullit shqiptar qe
u mundua ne ato kohera te veshtira te shpetoje jetet e qindra
familjesh
hebreje.
Vendosja e ketij guri kushtuar popullit shqiptar ne kete Park
Perkujtimor te Nee York-ut eshte nje akt i thjeshte por me nje domethenie te
madherishme. Ky gur, ashtu si disa te tjere ketu jo vetem qe njeh sjelljen e
rralle dhe autentike te popullit shqiptar ndaj familjeve hebreje, por perkujton
edhe njerezillekun dhe dashamiresine e nje populli kundrejt nje tjetri, si nje
momentum te rralle qe duhet te kujtohet dhe nderohet vazhdimisht. Ka shembuj
pozitive nga historia, te cilat eshte e nevojshme te kujtohen e te riperterihen,
sidomos ne keto kohera te veshtira kur njerez ne te tjera rajone jane duke
vuajtur apo duke vdekur nga regjime te dhunshme dhe luftera dhe i vetmi
faj i tyre eshte se i perkasin nje kombesie, nje feje, nje besimi apo vlerave te
caktuara .
E vertete, ky gur, tani dhe pergjithmone, do t’i thote botes
te verteten historike dhe faktin e jashtezakonshem se asnje anetar i komunitetit
hebre te Shqiperise apo atyre qe migruan ne te nuk humbi jeten gjate Luftes se
Dyte Boterore dhe se asnje prej tyre nuk u dergua ne Holocaust. Me krenari ne
themi se ne fund te Luftes se Dyte Boterore, ne Shqiperi kishte me shume familje
hebrenjsh se perpara fillimit te saj. Ky gur dhe e gjithe YomHashoa si nje dite
e perkujtimit
dhe e nderimit, leshon sot ekon "Kurre me" dhe si jehone leshon
paralajmerimin qe na vjen prej viktimave te Holokaustit dhe nga deshmite e te
mbijetuarve. Ne deshirojme te kujtojme. Por deshirojme te kujtojme per nje
arsye, per te qene te sigurte se e keqja nuk do te mbizoteroje me kurre ashtu
siç beri per miliona viktimat e pafajshme te nazizmit. Ketu ne kete park kujtesa
jeton dhe ndriçon mbi shpitrat tane.
Zonja dhe zoterinj,
Do te
doja t’i shprehja nje falenderim posaçem zotit Jack Goldfarb, per punen e tij
monumentale, qe u kurorezua sot me vendosjen ceremoniale te ketij guri kushtuar
popullit shqiptar. Edhe njehere ju falenderoj shume ne emer te qeverise
shqiptare qe sot ne Nee York, ne kete dite te perkujtimit, akti historik i
popullit shqiptar per te shpetuar te gjithe te pafajshmit nga padrejtesia dhe
tirania eshte kujtuar dhe i eshte kushtuar respekt.
Ne fund mendoj se ja vlen te permendim edhe kete fakt :"Ne librin e tij “Lufta
sekrete e Serbise, propaganda dhe shtremberimi i historise”, Philip Cohen (MD),
dokumenton pastrimin etnik te hebrenjve nga bashkepunetoret naziste te Serbise.
Ishte udheheqesi i qeverise te Serbise, gjenerali Nediç, i cili iu mburr
Gebelsit: “Beogradi eshte kryeqyteti i pare evropian, i cili eshte Judenfrei (pa
asnje hebre, i pastruar nga hebrenjte).” Ne autobiografine e saj “Arratisje
neper Ballkan”, autorja Irene Grunbaum pershkruan se si shqiptaret e ndihmuan te
kalonte nga Serbia ne Shqiperi dhe me
pas e mbrojten ate gjate qendrimit te saj ne Shqiperi. Shqiperia u pushtua nga
nazistet ne fundin e vitit 1943. As qeveria e at'hershme, e as populli nuk
kallezoi qofte edhe nje anetar te vetem te komunitetit hebre, qe perbehej, qofte
nga ata qe strehoheshin ne Shqiperi. Me
15 Maj 2005 ne Nju Jork, Lidhja Qytetare Shqiptaro-Amerikane dhe Fondacioni
Shqiptaro-Amerikan, nderoje me nje tubim madheshtor shpetimin e hebrenjeve nga
Shqiptaret para 60 vjeteve si dhe festoje me ate raste edhe 15 - vjetorin e krijimit te Lidhjes Qytetare.
Mbremja festive u zhvillua me moton :" Nje Pergezim per Tolerancen, Rezistencen
dhe Shpresen Shqiptare: "Te Kujtojme Besen dhe Holokaustin"
